IBD - de ziekte van Crohn - Colitis Ulcerosa

Wat?

IBD staat voor de Engelstalige term Inflammatory Bowel Disease, wat vertaald kan worden als chronisch ontstekingsziekten van de darm.

De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking die alle delen van het maagdarmstelsel kan treffen (in theorie van de mond tot de aars). Chronisch omdat het een aandoening is die vaak (maar zeker niet altijd) sluimerend begint en een langdurig, wisselend verloop kent.
Vaak worden ook de diepere delen van de darmwand aangetast.

Colitis Ulcerosa treft alleen de dikke darm. Het betekent letterlijk ontsteking van de dikke darm met vorming van zweren. De ontsteking beperkt zich meestal tot het slijmvlies, de meest oppervlakkige laag van de darm. 

Meer info over het IBD-centrum

Symptomen

Klachten die kunnen optreden bij de ziekte van Crohn worden sterk bepaald door de plaats waar het maagdarmstelsel is aangetast. Bij elke patiënt bevindt de ziekte zich op welbepaalde plaatsen en dit verandert meestal erg weinig in de loop der jaren.
De belangrijkste klachten  

  • (Krampachtige) buikpijn
  • Diarree
  • Misselijkheid
  • Gewichtsverlies
  • Verminderde eetlust

Symptomen bij Colitis Ulcerosa

  • Bloed-, slijm- of etterverlies bij of op de stoelgang 
    Vaak kan de stoelgang niet lang worden uitgesteld, is er een valse drang om stoelgang te maken en is er een gestoord gevoel zodat de patiënt moeilijk onderscheid kan maken tussen een windje, vocht of stoelgang. Als er een langer stuk dikke darm is aangetast treedt er vaak diarree op.

Bij beide aandoeningen kan de patiënt ook last hebben van symptomen buiten de darmen, zoals gewrichtspijn, huiduitslag, oogontstekingen en leveraandoeningen.

Oorzaak

Hoewel intensief onderzoek al veel nieuwe inzichten heeft gebracht is de precieze oorzaak van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa nog steeds niet bekend.

Er is vermoedelijk een wisselwerking tussen

  • een erfelijke aanleg,
  • een zekere gevoeligheid om de ziekte te krijgen
  • bepaalde nog onvoldoende gekende omgevingsfactoren
  • mogelijke infecties. 

De letsels in de darm zelf zijn het gevolg van een ongecontroleerd  ontstekingsproces. Verder onderzoek zal hopelijk toelaten de nog ontbrekende stukken van deze ingewikkelde puzzel te vinden.

Onderzoeken

Bij een eerste gesprek zal de maag-darm-leverarts u vragen stellen om een om het klachtenpatroon in beeld te brengen. Hij zal u ook onderzoeken, uw bloeddruk meten en uw lichaamsgewicht controleren.
En er kunnen ook aanvullende onderzoeken gebeuren.

Bloedonderzoek

Het bloed wordt onderzocht op enkele parameters zoals eventuele ontsteking, bloedarmoede, vitaminetekorten.
Wanneer u in behandeling bent voor uw ziekte, kan uw bloed worden onderzocht op eventuele nevenwerking van medicatie.

Onderzoek van de stoelgang

Dit onderzoek gaat na of er sprake is van een virale of bacteriële infectie.

Er kan ook calprotectine worden onderzocht. Dit is een eiwit dat verhoogd is bij ontsteking en info biedt over de graad van ontsteking.
Bepaalde medicatie kan deze test echter verstoren. Bijvoorbeeld Ibuprofen®, Brufen®, Nurofen®,..  Deze geneesmiddelen zijn zogenaamde NSAID’s (Niet Steroidale Anti Inflammatory Drugs), of ontstekingsremmende geneesmiddelen. Deze groep van medicijnen verstoren niet enkel de test, maar worden ook afgeraden bij patiënten met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa, omdat zij een negatieve invloed hebben op het maag-darmslijmvlies.

Een onderzoek naar calprotectine wordt nog niet terugbetaald door het ziekenfonds. Het lab in het ziekenhuis rekent u hiervoor 34,47 euro aan.

Endoscopisch onderzoek

(Ileo)colonoscopie

Een coloscopie is een endoscopisch onderzoek van de dikke darm. Bij een ileocoloscopie wordt ook het terminale ileum (laatste deel van de dunne darm) onderzocht. Met een dunne, soepele buis, die langs de anus wordt binnengebracht, wordt de binnenkant van de darm bekeken. Tijdens het onderzoek kunnen er biopten (stukjes weefsel) worden afgenomen die microscopisch worden onderzocht. Dit kan ons meer informatie geven over de ziekte en ons helpen om de diagnose te stellen.

Om het onderzoek vlot te laten verlopen, wordt er gevraagd aan de patiënt zich voor te bereiden. Deze voorbereiding is nodig om de darmen te reinigen, zodat de arts de darm goed kan visualiseren.
Meer informatie over de voorbereiding 

Sigmoïdoscopie of linker coloscopie

Is een endoscopisch onderzoek van het laatste deel van de dikke darm. Bij beperkte vormen van Colitis Ulcerosa volstaat dit onderzoek meestal. Hiervoor is vaak geen voorbereiding nodig of soms een klein lavement dat kan worden toegediend net voor het onderzoek.

Radiologisch onderzoek

CT-enterografie

Dit een goed aanvullend onderzoek om ook de dunne darm in beeld te brengen.  Deze is namelijk meterslang en moeilijk tot haast onmogelijk te bereiken met de endoscoop. De CT kan ons ook meer informatie geven over eventuele verwikkelingen buiten de darm.

MRI-entero

Tijdens dit onderzoek worden er via radiogolven beelden gemaakt van de buik en wordt er gekeken of de dunne darm is aangetast en in welke mate.  Ook aantasting van de dikke darm kan worden gezien. Het voordeel van dit onderzoek is dat de hele darmwand kan beoordeeld worden en ook  veranderingen in het vetweefsel eromheen (vb. collecties – fistels).

Echografisch onderzoek

De arts kan ook vragen om een echo als hulpmiddel om een diagnose te kunnen stellen. 

Behandelingen

De behandeling bij chronisch inflammatoir darmlijden is erop gericht om ontsteking te onderdrukken, complicaties te voorkomen en de ziekte terug te dringen (remissie). We spreken van remissie als er geruime tijd geen klachten of symptomen zijn en onderzoek,  bv in het lab, de inactiviteit ook kan aantonen. 

Medicatie

De behandeling bestaat meestal uit medicatie. Voor de behandeling van chronische darmziekten bestaan er echter geen duidelijke eenvormige standaardbehandelingen. De behandeling is maatwerk. Voor elke patiënt kan de behandeling verschillen.
Globaal kunnen we de medicatie onderverdelen in twee groepen.

  • Medicatie die gebruikt wordt tijdens een acuut moment van actieve ziekte (om een opstoot onder controle te brengen)
  • Medicatie als onderhoudsbehandeling (om de ziekte onder controle te houden).

Enkele veel gebruikte medicijnen

Acute fase Onderhoudsbehandeling

Corticosteroiden

  • Budesonide (Entocort, Budenofalk)
  • Clipper
  • Medrol

Mesalazinepreparaten: (bij Colitis Ulcerosa)

  • 5-ASA (Pentasa, Colitofalk, Claversal)
Antibiotica

Immunosuppressiva

  • Azathioprine (Imuran) en 6-mercaptopurine (Purinethol)
  • Methotrexate (Ledertrexate) 

Biologische geneesmiddelen

  • Infliximab (Remsima)
  • Adalimumab (Humira)
  • Golimumab (Simponi)

Biologische geneesmiddelen

Anti-TNF

  • Infliximab (Inflectra  Remsima)
  • Adalimumab (Humira)
  • Golimumab (Simponi )

Antimigratie (Entyvio)

 

Operatie

Als u onvoldoende reageert op medicatie, of als er zich complicaties voordoen, kan een operatie nodig zijn. Dan wordt een patiënt in overleg, doorverwezen naar de dienst chirurgie

Behandeling in het kader van wetenschappelijk onderzoek

Meer info vindt u hier

 

Veel gestelde vragen

Vaccinatie?

Patiënten met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa worden aangeraden om zich te laten vaccineren tegen de griep, zeker patiënten die onder afweeronderdrukkende medicatie staan. Naast een goede conditie is vaccinatie de meest effectieve methode om u en uw omgeving te beschermen tegen een griepinfectie. De vaccinatie zelf heeft geen invloed op de activiteit van uw ziekte.

Patiënten die behandeld worden met Infleximab Inflectra, Remsima, Humira, Simponi, of Entyvio krijgen hun vaccin het best enkele dagen (3 tot 5) voor toediening van medicatie. 

Gespecialiseerde artsen

Dr. Filip Baert MD, PhD